Zaktualizowano: 2026-07-31
Dla kogoś, kto kojarzy Gniezno przede wszystkim z kolebką polskiej państwowości i klimatem umiarkowanym, liczba dni z temperaturą maksymalną przekraczającą 35°C może być zaskoczeniem. W całej serii pomiarowej prowadzonej przez Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej – Państwowy Instytut Badawczy (IMGW-PIB) na stacji w Gnieźnie, z lat 1951–2014, ekstremalne upały zdarzały się regularnie, choć ich częstotliwość zmieniała się z dekady na dekadę. To nie są dni, w których po prostu "jest gorąco" – to dni, w których organizm ludzki musi mierzyć się z poważnym obciążeniem termicznym, a infrastruktura miejska bywa wystawiona na próbę.
Sezon 1994 zapisał się w gnieźnieńskich pomiarach jako absolutnie wyjątkowy. Aż 6 dni z temperaturą maksymalną nie niższą niż 35°C – to najwięcej w całym analizowanym okresie. Dla porównania, w większości lat takie upały nie zdarzają się wcale. Gdy już jednak występują, mają tendencję do grupowania się w krótkie, intensywne fale gorąca. W 1994 roku najwyższa zanotowana temperatura osiągnęła 36,8°C – to wartość, która robi wrażenie nawet w kontekście całego okresu pomiarowego, chociaż absolutny rekord ciepła dla Gniezna padł kilka lat później, 21 lipca 1998 roku, gdy termometry wskazały 37,8°C.
Dane przekrojowe z całego okresu 1951–2014 pozwalają prześledzić, jak zmieniała się średnia roczna liczba dni z ekstremalnym upałem w kolejnych dekadach. Lata 70. i 80. XX wieku to okres, w którym na stacji w Gnieźnie nie odnotowano ani jednego dnia z temperaturą ≥35°C. To istotny kontrast wobec dekady lat 90., kiedy średnia roczna liczba takich dni wyniosła 1,1 – to najwyższa wartość w całej serii. Nie oznacza to jednak linearnego trendu wzrostowego: w latach 2000. średnia spadła do 0,4, a w latach 2010. (dla części dekady dostępnej w analizowanym okresie) utrzymała się na tym samym poziomie 0,4.
| Dekada | Średnia roczna liczba dni ≥35°C |
|---|---|
| 1950–1959 | 0,3 |
| 1960–1969 | 0,2 |
| 1970–1979 | 0,0 |
| 1980–1989 | 0,0 |
| 1990–1999 | 1,1 |
| 2000–2009 | 0,4 |
| 2010–2014 | 0,4 |
Patrząc na pojedyncze sezony, widać, jak nieregularnie pojawiają się w Gnieźnie ekstremalne gorąca. Poza wspomnianym już rokiem 1994, tylko dwa lata w całym okresie miały po 3 dni z temperaturą ≥35°C: 1959 (maksimum 36,7°C) oraz 1992 (maksimum 37,4°C). Z kolei lata 1963 i 2000 zanotowały po 2 dni upału ekstremalnego, odpowiednio z maksimami 35,7°C i 36,9°C. Te liczby pokazują, że nawet w latach, gdy upały występowały, ich intensywność bywała znaczna – temperatury sięgały naprawdę wysokich wartości.
Sporo lat w analizowanej serii nie przyniosło żadnego dnia z temperaturą ≥35°C. Dotyczy to na przykład początku okresu pomiarowego: w latach 1951, 1952, 1953, 1954 i 1955 odnotowano dokładnie 0 dni z takim upałem. Co ciekawe, w 1951 roku najwyższa temperatura maksymalna w całym roku wyniosła zaledwie 31,6°C – to najniższa wartość maksimum spośród wymienionych lat. Te "spokojne" sezony pokazują, że chociaż Gniezno leży w strefie klimatu umiarkowanego ciepłego, to jednak granica 35°C jest tu przekraczana bardzo rzadko – w skali pojedynczych dni w roku, a często wcale.
Pełny obraz daje zestawienie wszystkich lat z serii pomiarowej. Poniższa tabela przedstawia liczbę dni z temperaturą maksymalną ≥35°C dla każdego roku (o ile w danym roku takie dni wystąpiły – w pozostałych latach było ich 0, więc ich również nie pomijamy).
| Rok | Liczba dni ≥35°C |
|---|---|
| 1951 | 0 |
| 1952 | 0 |
| 1953 | 0 |
| 1954 | 0 |
| 1955 | 0 |
| 1959 | 3 |
| 1963 | 2 |
| 1992 | 3 |
| 1994 | 6 |
| 2000 | 2 |
Te dane układają się w obraz klimatu Gniezna, w którym ekstremalne upały są zjawiskiem stosunkowo rzadkim, ale gdy już występują, potrafią przynieść temperatury znacznie przekraczające próg 35°C. Krótka, 4-letnia seria bez żadnego upału na początku lat 50. i drugie takie pasmo w latach 70.–80. kontrastują z latami 90., które pod tym względem wyróżniają się wyraźnie. To pokazuje, że mówienie o "coraz większej liczbie upałów" nie znajduje w tych danych prostego potwierdzenia – częstotliwość zmienia się, ale nie w sposób jednostajny.
Dla osób planujących wizytę w Gnieźnie w środku lata te liczby mogą być użyteczną wskazówką: warto być przygotowanym na krótkie, ale intensywne fale gorąca. Dla badaczy klimatu to z kolei przyczynek do analizy, jak zmieniają się ekstremalne zjawiska w Wielkopolsce. Jedno jest pewne – rok 1994 z niemal tygodniem dni powyżej 35°C pozostaje punktem odniesienia dla wszystkich kolejnych sezonów letnich w Gnieźnie.
Źródło danych: IMGW-PIB, stacja meteorologiczna Gniezno, okres pomiarowy 1951–2014.
Narzędzia HistoClima: sprawdź pogodę w dniu Twoich urodzin, ślubu lub statystykę tygodnia urodzin.
Treści tworzone z pomocą AI na podstawie danych IMGW-PIB, weryfikowane automatycznie. 🤖 IA-assisted content · Art. 50 EU AI Act
© 2026 HistoClima · dane: IMGW-PIB (licencja IMGW-PIB) · bez powiząnia z IMGW-PIB · cytowanie dozwolone z podaniem źródła.