Zaktualizowano: 2026-07-31
Najdłuższa susza w powojennej historii pomiarów w Gnieźnie trwała 32 dni. Rozpoczęła się 4 lutego 2003 roku i trwała aż do 7 marca 2003 roku. Przez ponad miesiąc na stacji hydrometeorologicznej w Gnieźnie nie zanotowano ani jednego dnia z opadem – suma opadów w tym okresie wyniosła dokładnie 0.0 mm. To absolutny rekord serii pomiarowej.
Dane, na których opieram tę analizę, pochodzą z publicznych archiwów Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej – Państwowego Instytutu Badawczego (IMGW-PIB). Objęły one pełną serię dobowych pomiarów dla stacji w Gnieźnie, od 1 stycznia 1951 roku do 31 grudnia 2014 roku. To ponad pół wieku nieprzerwanych, oficjalnych obserwacji.
Pytanie o cykliczność lat mokrych i suchych to jedno z najczęściej stawianych pytań przez mieszkańców Wielkopolski. Odpowiedź wcale nie jest jednoznaczna. Analiza pojedynczych, rekordowych epizodów, o których właśnie piszemy, pokazuje, że susze w Gnieźnie nie zdarzają się w stałych, przewidywalnych odstępach. Zamiast tego mamy do czynienia z pojedynczymi, ekstremalnymi epizodami rozrzuconymi w czasie. W całym badanym okresie (1951-2014) potrafimy jednak wskazać konkretne lata, w których ryzyko wystąpienia długiej serii bez opadów było największe.
Ten wyjątkowy okres bezopadowy jest datowany na 4 lutego – 7 marca 2003 roku. 32 dni to niewątpliwie anomalia, która wyróżnia się na tle całej serii pomiarowej. Dla porównania, gdybyśmy chcieli znaleźć dwa epizody o podobnej długości, musielibyśmy spojrzeć na inne pory roku – o czym za chwilę.
Zima to w Polsce tradycyjnie czas mniejszych opadów, ale całkowity brak jakichkolwiek opadów przez miesiąc to zjawisko ekstremalne. Takie epizody niosą ze sobą poważne konsekwencje dla rolnictwa, stanu wód gruntowych i jakości powietrza. Susza ta pozostaje niepobita od 2003 roku – to już ponad dwie dekady.
Rekordowa susza zaczęła się w lutym, ale wcale nie jest to jedyny miesiąc, który sprzyja długim epizodom bez deszczu. Poniższa tabela pokazuje, w którym miesiącu roku rozpoczynały się najdłuższe suche epizody w historii gnieźnieńskiej stacji. Dane odczytuję bezpośrednio z przeliczeń serii IMGW-PIB:
| Miesiąc rozpoczęcia | Najdłuższa racha sucha (dni) |
|---|---|
| Styczeń | 17 |
| Luty | 32 |
| Marzec | 20 |
| Kwiecień | 27 |
| Maj | 20 |
| Czerwiec | 17 |
| Lipiec | 28 |
| Sierpień | 25 |
| Wrzesień | 26 |
| Październik | 29 |
| Listopad | 15 |
| Grudzień | 32 |
Tabela: dla każdego miesiąca kalendarzowego podano, ile trwała najdłuższa, nieprzerwana seria dni bez opadów (prec = 0), która rozpoczęła się w tym miesiącu, w całym okresie 1951-2014.
Tabela ujawnia coś bardzo ciekawego. Luty i grudzień dzielą palmę pierwszeństwa pod względem długości ekstremalnej suszy (po 32 dni), ale to nie znaczy, że zima zawsze jest sucha. Wręcz przeciwnie – długie, kilkudniowe epizody bez opadów zdarzają się o każdej porze roku. Zwróćcie uwagę na październik (29 dni), lipiec (28 dni) czy kwiecień (27 dni). Nawet w środku lata potrafią wystąpić prawie miesięczne okresy bez deszczu.
To zestawienie przeczy prostemu podziałowi na „mokrą" i „suchą" porę roku. W Gnieźnie suchy epizod może pojawić się w każdym miesiącu. Rekordowy incydent z 2003 roku to absolutna ekstrema, ale widać, że natura potrafi zaskakiwać – 29 dni bez opadów w październiku lub 28 dni w lipcu to również bardzo poważne susze, które dla roślin uprawnych w środku sezonu wegetacyjnego oznaczają katastrofę.
Patrząc na daty rozpoczęcia najdłuższych susz w poszczególnych miesiącach, nie sposób doszukać się matematycznego, powtarzalnego cyklu typu „co dwa lata susza". Nasza analiza 64-letniej serii nie wskazuje na stałą periodyczność, lecz raczej na pojedyncze, ekstremalne zdarzenia. Historia gnieźnieńskiej pogody to sinusoida o nieregularnej amplitudzie. Lata mokre i suche przeplatają się, ale nie w przewidywalnym rytmie.
Jedno jest pewne – zdarzenie z 2003 roku (32 dni) pozostaje absolutnym rekordzistą serii. Choć minęło już wiele lat, żadna sucha racha w Gnieźnie nie pobiła tego wyniku. To znaczy, że jeśli ktoś pyta o „cykl suchych lat w Gnieźnie", to w danych IMGW-PIB, które dokładnie analizuję, nie znajdzie regularnych odstępów. Znajdzie natomiast konkretne, udokumentowane rekordy, takie jak ten z lutego i marca 2003 roku.
Zamiast szukać cyklu, warto zapamiętać skalę zjawiska. Mieszkańcy Gniezna muszą być przygotowani na to, że każdy miesiąc roku może przynieść długą serię bez opadów. Zimą (luty, grudzień) potrafią one sięgać 32 dni, a wiosną i latem – odpowiednio 27 i 28 dni. Dane ze stacji Gniezno obejmują okres od 1 stycznia 1951 do 31 grudnia 2014 roku i są w pełni jawne.
Źródło danych: IMGW-PIB (Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej – Państwowy Instytut Badawczy), publiczne dane dobowe dla stacji Gniezno (1951-2014).
Narzędzia HistoClima: sprawdź pogodę w dniu Twoich urodzin, ślubu lub statystykę tygodnia urodzin.
Treści tworzone z pomocą AI na podstawie danych IMGW-PIB, weryfikowane automatycznie. 🤖 IA-assisted content · Art. 50 EU AI Act
© 2026 HistoClima · dane: IMGW-PIB (licencja IMGW-PIB) · bez powiząnia z IMGW-PIB · cytowanie dozwolone z podaniem źródła.